Kennisbank
Naadtypes: gestikt, getapet en overtapet
Een stof kan Type 3 halen terwijl de naad lekt. Bij een wegwerpoverall is de naadconstructie meestal het verschil tussen twee typeniveaus.
Bij het kiezen van een wegwerpoverall gaat bijna alle aandacht naar de stof. Toch is het bij de meeste pakken de naad die bepaalt hoe ver het typeniveau komt. De naald die de naad stikt maakt gaatjes, en een gaatje is een gaatje: daar gaat vloeistof en fijn stof doorheen, hoe goed het materiaal eromheen ook is.
De vijf uitvoeringen, van zwak naar sterk
Gestikte naadTwee stoflagen aan elkaar genaaid. De naald laat een gat achter dat open blijft. Gebonden naadDezelfde naad met een band eroverheen die mee wordt gestikt. Sterker en gladder, maar de band wordt zelf ook doorstikt, dus het gat blijft. Gestikte en getapete naadOver de naad ligt een tape die de naaldgaten afdekt. Pas hier wordt type 4 en soms type 3 haalbaar. Ultrasoon gelaste naadDe lagen zijn aan elkaar gesmolten in plaats van genaaid. Geen naald, dus geen gat. Ultrasoon gelaste en getapete naadGelast en daarna nog afgetapet. De zwaarste uitvoering die wij voeren.
- Gestikt. De twee stofdelen worden aan elkaar genaaid. Goed genoeg voor Type 5 en Type 6, waar het om droge deeltjes en lichte spatten gaat. De naaldgaatjes blijven open.
- Gebonden. Over de gestikte naad komt een band die mee wordt gestikt. Dat maakt de naad sterker en gladder en vermindert pluizen, maar dicht de naaldgaatjes niet chemisch af. Blijft dus type 5 en 6 niveau.
- Gestikt en getapet. Over de gestikte naad komt aan de binnen- of buitenkant een tape die de naaldgaten afdicht. Hier worden Type 4 en soms Type 3 haalbaar.
- Ultrasoon gelast. De stof wordt met ultrasoon trillen aan elkaar gesmolten in plaats van genaaid. Geen naald, dus geen gaatjes.
- Ultrasoon gelast en getapet. Gelast en daarna nog eens afgetapet. Ansell noemt dit in zijn eigen documentatie letterlijk zijn beste barriere tegen vloeistoffen en deeltjes.
Waarom een Type 3-pak nooit een gewone gestikte naad heeft
Dat is geen gewoonte maar een eis. EN 14605, de norm achter type 3 en type 4, verlangt afgedichte naden en een permeatietest op zowel de stof als op een naad, met minimaal klasse 1, dus een doorbraaktijd langer dan tien minuten. Een open naaldgat haalt die test niet.
Daarmee is meteen duidelijk waarom type 3 en 4 zoveel duurder zijn dan type 5 en 6: het verschil zit niet in een dikkere stof maar in een fundamenteel andere manier om het pak in elkaar te zetten. Zie type 3 en 4 en EN 14605.
Een gestikte naad is geen barriere, ook niet bij een B-classificatie
Dit staat letterlijk in de CE-documentatie en verdwijnt in vrijwel elke Nederlandse productomschrijving. DuPont: "Stitched seams of this coverall do not offer barrier to infective agents nor are a barrier to permeation of liquids." De B-classificatie van EN 14126 wordt namelijk op het stofmateriaal gemeten, niet op het complete pak. Een Type 5-B overall met gestikte naden is dus wel degelijk Type 5-B, maar de naden zelf houden geen ziekteverwekkers tegen.
Naadsterkte is iets anders dan naaddichtheid
Twee losse eigenschappen die door elkaar lopen. Dichtheid gaat over of er iets doorheen komt, sterkte over of de naad het houdt. Naadsterkte wordt gemeten volgens EN ISO 13935-2 en ingedeeld in zes klassen onder EN 14325. Wat die twee normen precies meten en waar je ze kunt nalezen, staat bij de meetnormen achter de klassen.
| Model | Naad | Naadsterkte | Klasse |
|---|---|---|---|
| DuPont ProShield 20 | gestikt | groter dan 50 N | 2 van 6 |
| DuPont Tyvek 500 Xpert | gestikt, uitwendig | groter dan 75 N | 3 van 6 |
| DuPont Tyvek 800 | gestikt en overtapet | groter dan 75 N | 3 van 6 |
| DuPont Tychem 6000 F | gestikt en overtapet | groter dan 125 N | 4 van 6 |
| Ansell AlphaTec 5000 | ultrasoon gelast en getapet | niet vermeld in minuten | 4 van 6 |
| Ansell Microchem 3000 PAPR | ultrasoon gelast en getapet | niet vermeld in minuten | 4 van 6 |
Schuif de tabel opzij voor de overige kolommen.
Bron: gebruiksaanwijzingen van DuPont en technische fiches van Ansell. Klasse volgens EN 14325, gemeten met EN ISO 13935-2.
Wat opvalt: het lichtste pak in de rij zit op klasse 2 van 6 en het zwaarste op klasse 4 van 6. Geen enkel wegwerpmodel haalt klasse 5 of 6 op de naad. Als de maat te krap is komt de trek juist daar terecht, en dat is een van de redenen om ruim te kiezen.
De doorbraaktijd die je in een tabel ziet, geldt niet voor de naad
Ansell zet het in elke technische fiche: "All chemical tests and breakthrough times given relate to laboratory tests on fabrics only. Seams and closures may have lower breakthrough times, particularly when worn or damaged."
Oftewel: de getallen in een permeatietabel zijn stofgetallen. Naden en sluitingen kunnen korter zijn, en zeker een pak dat al een tijdje gedragen is. Hoe je zo een tabel verder leest, staat bij doorbraaktijden lezen.
Vragen
Kan ik een gestikte naad zelf aftapen om een hoger type te krijgen?
Nee. Het typeniveau van een pak volgt uit een test op het complete pak zoals de fabrikant het levert. Tape die jij erop plakt verandert daar niets aan. Wat afplakken in de praktijk wel doet, staat bij afdichten met tape.
Wat is het verschil tussen inwendig en uitwendig gestikt?
Alleen aan welke kant de naadrand zit. DuPont stikt de Tyvek 500 Xpert uitwendig en de Industrie- en Labo-uitvoering inwendig. Voor de dichtheid maakt dat niets uit: de naaldgaatjes zitten er in beide gevallen.
Is gelast altijd beter dan gestikt en getapet?
Voor de dichtheid meestal wel, maar niet altijd bruikbaar. Ansell maakt de 4000 CFR bewust gestikt en getapet in plaats van gelast, omdat lassen en vlamvertraging lastig samengaan.
Hoe zie ik aan een pak welke naad erin zit?
Aan de buitenkant: een tape is een strook van een paar millimeter breed over de naad heen, een gelaste naad is een vlakke las zonder stiksel, en bij een gestikte naad zie je gewoon de draad. In de productdocumentatie staat het als naadtype vermeld.
Bronnen
- EN 14605, prestatie-eisen voor type 3 en type 4: Afgedichte naden en permeatietest op de naad bij type 3 en 4
- DuPont, gebruiksaanwijzing Tyvek 500 Xpert: Gestikte naden zijn geen barriere tegen besmettelijke agentia of vloeistofpermeatie
- Ansell, technische fiche AlphaTec (26664000-EN-productsheet): Naadtypes en de waarschuwing dat doorbraaktijden alleen op de stof slaan
- 3M, Protective Apparel Chemical Testing Guide: Naadsterkteklassen EN ISO 13935-2 onder EN 14325
Wat we niet konden bevestigen
- De exacte grenswaarden in newton per naadsterkteklasse. Wij nemen de klasse over zoals de fabrikant hem rapporteert en leiden hem niet zelf af.
- Het naadtype van de OXXA-, PSP- en CMT-modellen. Die documentatie noemt de naadconstructie niet.