Normen
Normen voor wegwerpoveralls
Op het etiket van een wegwerpoverall staan meestal vier tot zes normnummers. Elk nummer hoort bij een test, en elke test meet iets anders. Hieronder staat per norm wat er werkelijk gemeten is.
Een norm zegt niet dat een pak veilig is. Een norm zegt dat een pak een bepaalde test heeft doorstaan, onder de omstandigheden van die test. Dat klinkt als een detail, maar het is het verschil tussen een overall die past bij jouw werk en een overall die alleen op papier past.
De vijf normen hieronder komen op wegwerpoveralls het vaakst voor. Achter elke norm staat bij hoeveel van de 69 artikelen uit ons assortiment hij in de certificering van de fabrikant staat. Die tellingen komen uit de gebruiksaanwijzing, het technisch gegevensblad of de EU-conformiteitsverklaring per model, niet uit een productoverzicht. Waarom dat verschil uitmaakt, staat verderop.
De vijf normen in een tabel
| Norm | Wat de test meet | Hoe je hem op het etiket herkent | Artikelen met deze norm |
|---|---|---|---|
| EN ISO 13982-1 | lekkage van droge deeltjes in een pak dat iemand aanheeft | Type 5, vaak samen met Type 6 | 55 van de 69 |
| EN 13034 | afstoting van en doordringing door een lichte nevel | Type 6, het lichtste chemieniveau | 49 van de 69 |
| EN 14605 | een straal onder druk en een verzadigende spray | Type 3 of Type 4, altijd met afgedichte naden | 22 van de 69 |
| EN 14126 | doordringing door bloed, aerosolen en besmet stof | een B achter het typenummer, plus het biologisch-gevaarsymbool | 33 van de 69 |
| EN 1149-5 | oppervlakteweerstand of hoe snel een lading wegvloeit | het antistatiekpictogram, nooit een eigen typenummer | 52 van de 69 |
Geteld over de 69 artikelen in ons assortiment, na het samenvoegen van artikelen die de winkel dubbel voert. Bron per artikel: de documentatie van de fabrikant. Bij 10 artikelen staat er helemaal geen beschermingstype in de certificering, en bij 6 daarvan vonden we zelfs geen enkele norm in een fabrikantsdocument.
Een lager typenummer is niet een betere overall
De typen staan voor verschillende vormen van blootstelling, niet voor een oplopende schaal van kwaliteit. Een pak met Type 3 houdt een straal onder druk tegen en zegt op zichzelf niets over stofdichtheid. Een pak met Type 5 is getest op zwevend stof en zegt niets over een spuitpistool.
Kies dus op de blootstelling en niet op het laagste cijfer. Wat er bij droog stof en lichte nevel hoort staat op type 5 en 6, wat er bij een straal of een spray hoort op type 3 en 4.
Waar elke norm wordt uitgelegd
Wij leggen een norm uit op de plek waar je hem tegenkomt, en dat is het typenummer op het etiket. Een norm is namelijk zelden een losse vraag: wie EN 13034 opzoekt wil weten of type 6 genoeg is voor zijn werk, en dat staat op de typepagina. Dat is ook een ander verhaal dan bij herbruikbare werkkleding, waar vrijwel alle Nederlandse uitleg vandaan komt: daar draait het om wasbeurten, hier om houdbaarheid, eenmalig gebruik en een oppervlaktebehandeling die eraf kan spoelen.
- Type 5 en type 6Droge deeltjes en een lichte spat, plus de B voor besmettelijke agentia.EN ISO 13982-1EN 13034EN 14126
- Type 3 en type 4Een straal onder druk en een verzadigende nevel, met de permeatieklassen.EN 14605
- AntistatischWat de norm eist, de twee wegen erheen en de drie voorwaarden waaronder het werkt.EN 1149-5EN 1149-1
- De overige EN-normenAlles wat verder op een etiket kan staan, van de kapstoknorm tot gasdichte pakken.EN ISO 13688EN 1073-2EN ISO 14116EN 14325
Drie dingen die op de meeste Nederlandse normpagina's fout of niet staan
Type 2 bestaat niet meer
Type 2 stond voor een niet-gasdicht pak dat door schone luchttoevoer op overdruk werd gehouden. Bij de herziening van EN 943-1 in 2015 is dat type uit de norm gehaald. Het staat nog wel in de internationale norm ISO 16602. "Type 2 volgens EN 943-1" klopt dus niet meer, hoe vaak het ook nog op Nederlandse overzichten staat.
Stofdicht is verkooptaal
De deeltjestest achter type 5 accepteert lekkage. Van de negentig losse metingen moeten er 82 onder de 30 procent lekkage blijven, en van de tien pakken moeten er 8 gemiddeld onder de 15 procent blijven. De norm stelt dus een bovengrens, hij belooft geen dicht pak. Zie EN ISO 13982-1.
Antistatisch is niet vlamwerend
Een overall met EN 1149-5 mag in bepaalde explosiegevaarlijke zones worden gedragen, omdat hij zelf geen vonk veroorzaakt. Dat is iets anders dan bestand tegen vuur. Standaard wegwerpoveralls zijn expliciet niet vlamwerend, en Tyvek smelt bij 135 graden. Zie EN 1149-5.
Waarom wij de normen bij de fabrikant ophalen
De normregels boven aan een productpagina komen bij de meeste handelaren uit een leveranciersfeed. Die feed wordt zelden tegen de certificering van de fabrikant gelegd, en dat gaat vaker mis dan je zou denken. Wij hebben voor dit assortiment negentien DuPont-artikelen naast de certificeringsregel van DuPont zelf gelegd. Bij elf modellen stond er iets anders.
Drie soorten fouten kwamen we tegen, en ze zeggen alle drie iets:
- Een type te hoog. Een Tyvek-overall die als type 3-B wordt aangeboden terwijl DuPont type 4-B als hoogste niveau geeft. Type 3 betekent bestand tegen een straal onder druk. Wie daarop kiest, staat onbeschermd.
- Een norm die er niet bij hoort. EN 14605 bij pakken die alleen type 5 en 6 zijn. EN 14605 is de norm voor type 3 en 4 en vraagt afgedichte naden.
- Een meetmethode als certificering. EN 1149-1 gepresenteerd als antistatiekclaim. Dat is de meetmethode voor oppervlakteweerstand; de certificering heet EN 1149-5.
Daarom staat er in de tabellen op deze site per artikel wat de fabrikant certificeert: uit de gebruiksaanwijzing, het technisch gegevensblad of de EU-conformiteitsverklaring. Vonden we geen document, dan staat er geen norm. Leeg betekent hier niet gevonden, niet afwezig.
Dat kun je zelf ook doen, en het is de beste vraag die je een leverancier kunt stellen. De fabrikant moet de EU-conformiteitsverklaring bij het product leveren of het internetadres noemen waar hij te vinden is. Kan niemand die verklaring aanwijzen, dan ontbreekt er iets dat wettelijk verplicht is.
Waar de klassen vandaan komen
Op een datasheet staan achter elke test een cijfer en een maximum: klasse 2 van 6, klasse 3 van 3. Die klassen komen bijna allemaal uit EN 14325, de norm die de testmethoden en de indeling vastlegt voor chemicaliënbeschermende materialen, naden en verbindingen. EN 14325 staat zelf zelden op een productpagina, maar zonder die norm is een datasheet niet te lezen.
Twee klassen komen op elk blad terug. Penetratie en afstoting lopen van 1 tot 3, permeatie loopt van 1 tot 6. Hoe je die laatste leest staat bij doorbraaktijden lezen.
Wegwerpoveralls voor chemie vallen onder PBM categorie III. Daarbij hoort een viercijferig nummer achter het CE-teken, van de aangemelde instantie die de productie blijft controleren. Wat dat betekent staat bij categorie III.
Vragen
Welke normen moeten er minimaal op een wegwerpoverall staan?
Er is geen vaste minimumlijst. Wat er moet staan volgt uit het risico dat je afdekt. Wel geldt: chemicaliënbeschermende kleding valt onder PBM categorie III, dus achter het CE-teken hoort een viercijferig nummer. Staat dat er niet en claimt het artikel wel categorie III, dan klopt er iets niet. En elke typecertificering leunt op EN ISO 13688, de algemene norm voor beschermende kleding.
Mijn overall is Type 5/6. Is hij dan bestand tegen mijn chemische stof?
Nee. Type 5 is getest op droog stof en type 6 op een lichte nevel, met vier vaste referentiestoffen waarvan er maar een hoeft te slagen. Over jouw stof zegt dat niets. Daarvoor heb je de doorbraaktabel van de fabrikant nodig, met de stof die jij gebruikt erin.
Waarom staan er op deze site minder normen dan op een etiket?
We hebben de vijf normen apart uitgewerkt die op wegwerpoveralls het meest voorkomen. De rest, zoals EN 1073-2 voor radioactieve deeltjes, EN ISO 13688 en EN ISO 14116, staat kort bij elkaar op EN-normen voor wegwerpkleding.
Bronnen
- Verordening (EU) 2016/425 betreffende persoonlijke beschermingsmiddelen: de categorie-indeling en de conformiteitsbeoordeling
- NEN-EN-ISO 13982-1:2004, bescherming tegen vaste deeltjes (type 5): de volledige titel en scope van de norm achter type 5
- NEN-EN 13034:2005+A1:2009, beperkte bescherming tegen vloeibare chemicalien (type 6): de norm achter type 6, met het amendement dat op het etiket hoort te staan
- NEN-EN 14605:2005+A1:2009, vloeistofdichte en spraydichte kleding (type 3 en 4): de norm achter type 3 en type 4
- NEN-EN 14126:2003, bescherming tegen infectieuze stoffen: de norm achter de B in 5-B, 6-B, 3-B en 4-B
- NEN-EN 1149-5:2018, elektrostatische eigenschappen, eisen aan het kledingstuk: de eisen aan het kledingstuk, tegenover de testmethoden in deel 1 en deel 3
- NEN-EN 14325:2018, testmethoden en klassen voor chemisch beschermende kleding: waar de klassen van 1 tot 6 op een gegevensblad vandaan komen
- DuPont, gebruiksaanwijzing Tyvek 500 Xpert (CE-document, PDF): de testresultaten en klassen per norm van een echt wegwerppak
- Chemdefend, overzicht van de testmethoden per norm: welke testnorm bij welk type hoort
- Makinen en Mustonen e.a., Current global standards for chemical protective clothing (PMC5718769): peer reviewed, en de bron voor het vervallen van Type 2 onder EN 943-1
De volledige teksten van EN-normen zijn auteursrechtelijk beschermd en alleen tegen betaling bij NEN te koop. Waar een klassentabel niet tegen de normtekst zelf te controleren was, staat dat erbij.