
Kennisbank
Wegwerpoverall aan- en uittrekken
Aantrekken is een handeling. Uittrekken is een procedure. Op dat tweede moment zit vrijwel alle besmetting die een wegwerpoverall nog kan veroorzaken.
Zolang je de overall aanhebt doet hij zijn werk. Het probleem begint als hij uit moet, want dan komt de vuile buitenkant langs je gezicht, je handen en je eigen kleding. Wie het pak uittrekt, wervelt op wat erop zit.
Bij herbruikbare werkkleding is dat een detail. Bij een wegwerpoverall die je draagt omdat er iets op zit dat je niet wilt inademen, is het de kern van waarom je hem aanhad.
Aantrekken, in vijf stappen
- Controleer het pak voor je erin stapt. Kijk naar scheuren, losse naden en een beschadigde rits, en naar de verpakking: bij gesteriliseerde pakken is de integriteit van de verpakking onderdeel van de bescherming.
- Trek hem aan over de kleding die je aanhoudt. Eerst de benen, zittend, zodat je niet op één been door de ruimte hoeft te hinken.
- Schoeisel of overschoenen aan, en let op de volgorde met de pijp. Bij nat en vuil werk gaat de pijp meestal over de laars, zodat er niets in je schoen loopt. In een cleanroom is het omgekeerd: GMP Annex 1 schrijft voor klasse B juist voor dat de broekspijpen in het schoeisel gaan. Volg dus de procedure van je eigen werkplek; wij vonden hier geen algemene regel voor.
- Masker op, kap eroverheen. Het masker dicht af op je huid, dus dat gaat eerst. Zie combineren met ademhalingsbescherming.
- Rits dicht, flap erover, en pas dan afplakken. Wat je afplakt en waarom staat bij afdichten met tape.
Uittrekken, in zeven stappen
De volgorde hieronder is de generieke vorm. Bij asbest is hij voorgeschreven en handhaafbaar, zie de volgende sectie. In andere vuile werksituaties is het geen wettelijke procedure maar volgt hij uit dezelfde logica: eerst de zone, dan het pak, dan pas je ademhalingsbescherming.
- Blijf in de zone. Trek de overall uit op de plek die daarvoor is aangewezen, niet in de kantine, de bus of bij de auto. Alles wat van het pak af komt hoort binnen de zone te blijven.
- Houd je ademhalingsbescherming op. Het masker blijft op tijdens het hele uitkleden. Bij een aangedreven systeem blijft de motorunit aan. Uittrekken wervelt op wat er op het pak zit, en dat is het moment met de hoogste concentratie van je dienst.
- Haal de tape weg. Trek de tape van manchetten, enkels en ritsflap los zonder de buitenzijde van het pak met je blote hand aan te raken. Doe dat met de handschoenen nog aan.
- Rol het pak naar buiten toe af. Open de rits, duw de kap naar achteren en rol de overall vanaf de schouders naar beneden zo dat de vuile buitenkant naar binnen keert. Raak steeds alleen de binnenzijde aan.
- Stap eruit, schoeisel apart. Rol het pak over de laarzen of overschoenen af en stap eruit zonder met een schone voet op de grond van de zone te komen. Besmet schoeisel blijft in de zone of gaat luchtdicht verpakt.
- Direct de zak in. Het pak gaat als geheel in de daarvoor bestemde afvalzak, in de zone, niet erbuiten. Leg het niet eerst neer.
- Handschoenen uit, dan pas het masker. Trek de handschoenen als voorlaatste uit en zet het masker als laatste af, nadat je de zone hebt verlaten en je handen of, waar dat voorgeschreven is, je hele lichaam hebt gereinigd.
Het masker gaat als laatste af
Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen en de enige waarbij de fout direct in je longen terechtkomt. Op het moment dat je de overall uittrekt, is de concentratie in je ademzone het hoogst van je hele dienst. De asbestdecontaminatieprocedure schrijft daarom uitdrukkelijk voor dat je je volledig uitkleedt terwijl het ademhalingsbeschermingsmiddel op blijft, en dat je het pas afzet na minimaal een minuut douchen.
Bij asbest is de volgorde voorgeschreven
Voor gecertificeerd asbestwerk staat de volgorde in de SCi-decontaminatieprocedure van Ascert, waar het certificatieschema naar verwijst. Samengevat bij het verlaten van het werkgebied:
- Veiligheidsschoeisel uit, achterlaten in het werkgebied of luchtdicht verpakken.
- Volledig uitkleden, maar het ademhalingsbeschermingsmiddel blijft op. Bij afhankelijke lucht blijft de motorunit aan.
- Vuile kleding in de asbest-afvalzak.
- De vuile ruimte van de decontaminatie-unit in, deur dicht, voldoende verblijftijd.
- Doucheruimte in, masker nog steeds op, minimaal een minuut volledig schoonspoelen inclusief het masker.
- Pas dan het masker af.
- Schone ruimte in, afdrogen, eigen kleding aan.
Achter een groot deel van deze stappen zet de SCi een markering die betekent dat afwijken een categorie II-sanctie oplevert. Het is dus geen advies maar een handhaafbare procedure. Loop je over een transitroute tussen containment en unit, dan komt er een transitoverall bij in een afwijkende kleur. Dat en de rest van de asbestregels staan bij asbestverwijdering.
Wat er daarna met het pak gebeurt
Een uitgetrokken overall gaat niet in de gewone prullenbak en gaat ook niet mee naar huis. Bij asbest gaat hij als asbesthoudend afval het werkgebied uit, bij biologische agentia schrijft artikel 4.89 van het Arbobesluit voor dat de kleding wordt ontsmet, gereinigd of zo nodig vernietigd, en dat hij alleen in gesloten verpakking naar buiten mag. Dat staat uitgewerkt bij afvoeren na gebruik.
Vragen
Waarom is uittrekken gevaarlijker dan aantrekken?
Omdat het pak op dat moment vuil is en je er met je handen en je gezicht langs moet. Alles wat erop zit komt los en zweeft rond op het moment dat je hem naar beneden rolt. Bij het aantrekken zit er nog niets op.
Mag ik het masker afzetten als de overall uit is?
Niet meteen. Bij asbest is voorgeschreven dat het masker pas af gaat na minimaal een minuut douchen, dus nadat je zelf schoon bent. In andere situaties geldt dezelfde logica: eerst de zone uit en reinigen, dan pas het masker.
Kan ik de overall even uittrekken en later weer aan?
Nee. Een wegwerpoverall is voor eenmalig gebruik en na het uittrekken is de binnenkant besmet met wat er op de buitenkant zat. Zie levensduur en hergebruik.
Heb ik iemand nodig om me te helpen?
Bij de zwaardere pakken wel. Een model met achteringang en een dubbele ritsklep met klittenband, zoals de Tychem 6000 F FaceSeal, vraagt in de praktijk een tweede persoon om aan en uit te komen.
Bronnen
- Ascert, SCi-Directe decontaminatieprocedure, via het certificatieschema: Volgorde bij het verlaten van het werkgebied, masker als laatste af
- Ascert, SCi-Indirecte decontaminatieprocedure: Transitoverall in afwijkende kleur
- Staatscourant 2026, nr. 29952: Certificatieschema asbestinventarisatie en asbestverwijdering
- Artikel 4.89 Arbeidsomstandighedenbesluit: Uittrekken bij verlaten arbeidsplaats, apart opbergen, ontsmetten of vernietigen
- DuPont, productinformatie Tychem 6000 F FaceSeal: Achteringang vraagt hulp bij aan- en uitkleden
Wat we niet konden bevestigen
- Of tape rond mouwen en enkels bij asbest als voorschrift in het certificatieschema of de SCi staat. Wij hebben het daar niet teruggevonden, hoe gangbaar de praktijk ook is.
- Of de capuchon met zoveel woorden in het asbestschema of de SCi wordt geeist. In de praktijk wordt standaard met capuchon gewerkt.
- Een voorgeschreven uittrekvolgorde buiten het asbestdomein. De zeven stappen hierboven zijn de generalisatie van de asbestprocedure, geen norm.