Naar de inhoud
Spuitcabine met een grijs machineonderdeel op een bok. Een spuiter in een witte wegwerpoverall met capuchon en volgelaatsmasker brengt lak aan; de nevel hangt zichtbaar in het licht.

Toepassingen

Wegwerpoverall voor schilderen en spuiten

Schilderen dekt twee totaal verschillende risico's. De overall die bij het ene hoort, schiet bij het andere tekort.

Twee werelden

Rollen, kwasten, schuren en plamuren. De dreiging is droog stof en een enkele spat. Bij schuren telt dat zwaarder dan het lijkt, want oude verf kan lood of chromaat bevatten. Er is geen nevel onder druk. Type 5 voor de deeltjes en type 6 voor de beperkte spat passen hier.

Spuiten met een spuitpistool. Nu gaat het product verneveld en onder druk de lucht in. Het komt niet als druppel op je kleding maar als aerosol overal tegenaan, ook onder je kraag en in je mouwen, en het blijft hangen. Dat is het scenario waar type 4 (spraydicht, EN 14605) voor is ontworpen. Airless spuiten heeft daarnaast een risico dat geen enkel pak oplost: injectieletsel door de straal.

Er is geen Nederlandse regel die bij verfspuiten een kledingtype voorschrijft

Wij hebben geen wettelijke bepaling, norm of arbocatalogus gevonden die bij verfspuiten een type noemt. De Arbocatalogus Carrosserie behandelt spuiten en spotrepair uitgebreid, maar noemt bij de persoonlijke beschermingsmiddelen alleen adembescherming en handschoenen; kleding komt er niet in voor. Het type volgt dus uit de RI&E en uit het veiligheidsinformatieblad van het product. Wie schrijft dat "de wet type 4 eist", kan dat niet aanwijzen.
Wat er bij schilder- en spuitwerk geldt, en waar het staat
Wat er geldtWaar het staatSoort
De keuze voor beschermende kleding berust op de RI&E, en dan is het dragen ervan voor de werknemer verplichtArboportaal, beschermende kledingWet
Kosten van beschermende kleding, inclusief vervanging en reiniging, zijn voor de werkgeverArboportaal, beschermende kledingWet
Opleiding veilig gebruik verplicht bij diisocyanaten vanaf 0,1 gewichtsprocent, sinds 24 augustus 2023REACH bijlage XVII, vermelding 74, via Verordening (EU) 2020/1149Wet
Is er geen wettelijke grenswaarde voor een stof, dan stelt de werkgever er zelf een vastArtikel 4.3, tweede lid, ArbobesluitWet
Eerst de bron aanpakken, persoonlijke beschermingsmiddelen zijn de laatste stapArbocatalogus Carrosserie, spuiten en spotrepairBranche
Ten minste een halfgelaatsmasker met A2- en P2-filter bij spuiten, liever een aangedreven systeem met kap (TH2)Arbocatalogus Carrosserie, spuiten en spotrepairBranche
Een kledingtype bij verfspuitenNiet teruggevonden in wet, norm of arbocatalogusNiet bevestigd

Schuif de tabel opzij voor de overige kolommen.

Wet:
staat in een besluit, regeling of verordening
Branche:
arbocatalogus of private standaard, vastgesteld door de sector zelf
Niet bevestigd:
wordt breed beweerd, maar wij vonden er geen bron voor

De overall is per definitie de laatste stap

De Arbocatalogus Carrosserie legt de volgorde vast: "Bij het oplossen of verminderen van risico's bij spuiten en spotrepair dient de arbeidshygiënische strategie te worden gevolgd. Dit betekent dat eerst moet worden gekeken of de bron van het probleem kan worden weggenomen. De laatste optie is het inzetten van persoonlijke beschermingsmiddelen."

Dat staat op een site die overalls aanprijst een beetje in de weg, en het klopt toch. Een spuitcabine met afzuiging en toevoer van verse lucht gaat wettelijk vóór welk pak dan ook. De overall is wat er overblijft nadat de bron, de techniek en de organisatie hun werk hebben gedaan.

2K-lak: er geldt een opleidingsplicht

In tweecomponentenlak zit de harder, en daarin zitten (di)isocyanaten. Die zijn sensibiliserend: ben je eenmaal overgevoelig geworden, dan reageer je bij elke volgende blootstelling, ook bij zeer lage concentraties. In de praktijk is dat een beroepseinde.

Sinds 24 augustus 2023 mag je diisocyanaten als stof of in een mengsel met 0,1 gewichtsprocent of meer beroepsmatig alleen gebruiken als je een opleiding over veilig gebruik met succes hebt afgerond. Dat staat in REACH bijlage XVII, vermelding 74, ingevoerd met Verordening (EU) 2020/1149. Het is een harde, dateerbare eis en hij staat op vrijwel geen enkele Nederlandse pagina over beschermingsmiddelen.

Over de grenswaarde: artikel 4.3, tweede lid van het Arbobesluit bepaalt dat de werkgever zelf een grenswaarde vaststelt als er geen wettelijke is, op een niveau waarbij geen schade aan de gezondheid kan ontstaan. Of er op dit moment een wettelijke grenswaarde voor isocyanaten geldt, hebben wij niet in de Arbeidsomstandighedenregeling zelf kunnen nagaan. Wij noemen dus geen getal.

Adembescherming, want daar begint het bij spuiten

Arbocatalogus Carrosserie, spuiten en spotrepair
MinimaalEen halfgelaatsmasker met een koolstof- en stoffilter.
FiltertypeA2 voor organische gassen en P2 voor neveldeeltjes.
FiltercapaciteitCategorie 1, tot 1000 ppm.
BeterEen motoraangedreven systeem met kap, klasse TH2.

Schuif de tabel opzij voor de overige kolommen.

De capuchon van de overall en het masker moeten op elkaar aansluiten, anders lekt de combinatie op de plek waar je er het meest op rekent. Zie combineren met ademhalingsbescherming.

Antistatisch: let op wat er níet op het etiket staat

Bij het spuiten van oplosmiddelhoudende producten ontstaat een brandbare atmosfeer. Een niet-antistatische overall van kunststofvezel kan statisch opladen en ontladen in een vonk. De norm daarvoor is EN 1149-5.

Twee voorwaarden die bijna nooit worden vermeld en die de kleding waardeloos maken als je ze negeert: de drager moet geaard zijn, bijvoorbeeld via geleidend schoeisel, en het pak mag in de risicozone niet worden geopend of uitgetrokken. Meer daarover bij antistatische wegwerpoveralls en EN 1149-5.

Uit ons eigen assortiment: de 3M 4515 en de ChemDefend 100 zijn prima type 5/6-overalls voor schuur- en schilderwerk, maar voeren geen EN 1149 en zijn dus niet antistatisch. Bij de 4515 staat dat zo in het gegevensblad van 3M zelf. Het verschilt ook binnen een merk: de AlphaTec 1500 in model 138 heeft het niet, de andere 1500-uitvoeringen wel. Kijk dus per uitvoering op de specificatie of EN 1149-5 erop staat, en ga niet op de modelnaam af.

Modellen voor schilder- en spuitwerk

Vragen

Welke wegwerpoverall gebruik ik bij schilderen?
Bij rollen, kwasten en schuren volstaat type 5/6: droge deeltjes plus beperkte spat.
Is dat ook genoeg bij spuiten?
Bij vernevelen is type 4 (spraydicht) de logische stap omhoog. Er is geen Nederlandse regel die een type voorschrijft; het volgt uit de RI&E en uit het veiligheidsinformatieblad van het product.
Wat is het verschil tussen type 4, 5 en 6 in gewone taal?
Type 6 houdt een spat tegen, type 5 houdt droog stof tegen, type 4 houdt vernevelde vloeistof tegen die van alle kanten komt. Uitgewerkt bij type 5 en 6 of type 4.
Moet ik een cursus hebben om met 2K-lak te werken?
Ja, als het product 0,1 gewichtsprocent diisocyanaten of meer bevat. Sinds 24 augustus 2023 mag je er beroepsmatig alleen mee werken na een afgeronde opleiding veilig gebruik. Dat volgt uit REACH bijlage XVII, vermelding 74.
Volstaat een overall als ik in een spuitcabine werk?
De volgorde is andersom. Eerst bronmaatregelen, dan techniek, dan organisatie, en pas als laatste persoonlijke beschermingsmiddelen. De cabine is de hoofdmaatregel, de overall is de restbescherming.
Moet een schildersoverall antistatisch zijn?
Zodra je oplosmiddelhoudend product vernevelt, is een brandbare atmosfeer denkbaar en is EN 1149-5 verstandig. Of het in jouw situatie verplicht is, volgt uit de explosieveiligheidsbeoordeling van het bedrijf.

Bronnen